Smettihjartað og aðrar søgur


Forlag: Gwendalyn
Útgávuár: 2008
Prísur: 199.00
ISBN: 978-99918-811-1-9
Rithøvundi: Edgar Allan Poe
Umsett: Agnar Artúvertin
Evni: Sagnir og ævintýr
Ikki innbundin
Støða: Útseld
Síðutal: 146


Um bókina
Um Poe:



Poe menti stuttsøgutekstaslagið til størsta skaldskap og skrivaði tey bestu ummælini í Amerika í sini samtíð. Flestu søgur hansara eru stuttar, og hetta er tí, at hann vildi skera alt óneyðugt burtur og einans lýsa tað, ið hevði týdning fyri søgugongdina. Hann tók nógv frá øðrum høvundum - so sum Thomas De Quincey, Feliciu Hemans, og serliga tí týska E.T.A. Hoffmann - og beindi evnini hjá teimum annan veg og fekk annað og meir burturúr. Hann bleiv ákærdur fyri at stjala frá øðrum - hetta var tí hansara samtíð ikki skilti hann og skaldskap hansara. Hann og Guy de Maupassant verða mettir at vera tveir av høvuðsfedrunum til stuttsøguna sum tekstaslag.

Í skaldskapinum hjá Poe eru tríggir lutir ella trý evnir, sum ganga aftur. Á enskum verða tey kallað The Room, the Whirl, and the Dead Girl.

Søgurnar í hesi bók viðgera øll trý evnini. Hvirlan kemur fyri sum íða í Niður í meldurstreymin og sum hvirla í Tá Ushershús fall. Eingin eintýdd frágreiðing er á hvirlurnar og íðurnar hjá Poe, men tann, sum fegin vil granska hetta sera áhugaverda fyribrigdið nærri, honum kann vera víst til ritgerðina Eureka.

Eg havi gjørt mítt besta til at funnið tey røttu orðini fyri tað sjómannatos, sum er í Niður í meldurstreymin. Hetta er tó ikki altíð so lætt, tá ein ongar royndir hevur á tí økinum. Hann nevnir tvær staðni, at havið "kókar" Eg havi brúkt tað sama, av tí at eg ikki finni tað í nøkrum øðrum enskum teksti, og tí man tað helst vera eitt nýyrði, sum bara skal vera har.

Deyða kvinnan kemur serliga fyri í Ligeiu, og eisini í Eleonoru.

Tann deyða kvinnan hjá Poe er lættari at rekja aftur til eina orsøk enn hvirlurnar og íðurnar. Næstan allar kvinnurnar, sum hann kendi, doyðu nevniliga av tuberklum.

Fleiri av søgunum hjá Poe ganga eisini fyri seg í smáum kømrum. Hetta klaustrofobiska eyðkennið hjá honum - sum eisini hevur verið sporað í verkunum hjá Franz Kafka - sæst eisini í søguni um Roderick og Madelin Usher, eins væl og í søguni Tá sóttin reyða kom sum grýla.

Poe er eisini kendur fyri sínar ótrúliga vøkru og hjartanemandi kærleiksyrkingar. Hann skrivaði tó eisini eins vakurt prosa, men yrkingarnar eru fleiri í tali enn prosað. Søgan Eggrunda myndin man vera ein tann vakrasta og syrgiligasta. Edgar segði sjálvur, at tá ein vøkur kvinna doyr, tað er tað mest poetiska evnið av øllum!